ciasteczkaWażne: Pozostawiamy ciasteczka. Przeglądając nasz serwis AKCEPTUJESZ naszą politykę prywatnościOK, schowaj.

 

Magazyn Turystyczno-Krajoznawczy GÓRY IZERSKIE

GÓRY IZERSKIE na wyciągnięcie ręki

Atrakcje Wieże widokowe    Wędrówki Rower Narty Na wózku Bezpiecznie Bliżej gór Las Historia Legendy


 

• start  » Atrakcje  » Jizerka (Izerka, Klein-Iser)

 
 

Napisany: 2007-11-09

Jizerka (Izerka, Klein-Iser)

Jedna z najwyżej (862 m n.p.m) położonych osad na terenie Rep. Czeskiej. Przepływające potoki przez nią Jizerka i Safírový potok dawniej penetrowali Walończycy

Widok na Jizerkę z drogi spod Bukovca

Do Jzerki w osadzie o tej samej nazwie wpada Sklářský potok.Nazwę zawdzięcza zasilaniu swym prądem szlifierni szkła. Safírový potok zaś - znajdowanym w nim dawniej szafirów. Osada rozkłada się na Malej Jizerskiej louce.
Jizerka, założona przed 1539 rokiem, pierwotnie był zamieszkiwana tylko sezonowo, przez ptaszników. Pierwszy raz wymieniono ją w dokumentach podczas trwającego zażartego sporu między właścicielami dóbr navarovskich i frydlantskich. Ostatecznie w 1591 roku przeszła w ręce panów z Frýdlantu. Wkrótce stała się osadą zamieszkiwaną głównie przez drwali, pasterzy, poszukiwaczy szlachetnych kamieni (których znajdowano tutaj wyjątkowo wiele), a z czasem hutników szkła oraz rozmaitych uciekinierów. W 1769 r. osada liczyła siedem domów.

Być może charakterystyczny piramidalny kształt Bukovca (1005 m n.p.m.) górującego nad osadą zainspirował szklarza Franza Antona Riedela, gdy w 1828 r. ustawił przy drodze biegnącej przez osadę kamienny pomnik. Uczcił nim zgodę na budowę pierwszej huty szkła. Pomnik zadedykowany został zmarłemu w 1822 r. hrabiemu Vilému Clamm-Gallasovi - synowi właściciela "państwa frydlanckiego" do którego należała Jizerka.
Od 1829 r. huta w 3 piecach produkowała szkło dmuchane. Działała do 1886 r., lecz już w 1866 r. opodal pierwszej, Josef Riedel wybudował nową hutę, pracującą do 1911 r.

Dawna szkoła oraz Nová Sklárna czyli druga huta szkła. Mały budynek po prawej to remiza (fot. A. Lipin)

Chata Pyramida - szlifiernia szkła, później gospoda, a dziś pensjonat (fot. A. Lipin)


 

Safírový potok (dopływ Jizerki), a w tle Vlasšký hřeben. Potok swą nazwę zawdzięcza znajdowanym w jego korycie szafirom (fot. A. Lipin)

Panský dům czyli dom właściciela huty (fot. A. Lipin)


 

Po 1945 r. z Jizerki wysiedlono ludność niemiecką, a osada przypadła Czechosłowackim lasom państwowym, które osiedlały w niej robotników leśnych. Z czasem większość domów przeszła w ręce prywatne i dziś funkcjonują jako pensjonaty, dacze, bądź zwykłe domy mieszkalne. Obecnie osada liczy 42 domy i ok 400 stałych mieszkańców.

W dawnym domu właściciela huty (Panský dům) znajduje się hotel, a w niegdysiejszej szlifierni szkła, - pensjonat Pyramida. Dawna Nowa Huta dziś pełni funkcję hali sportowej "Sklárna". To najwyżej położona hala sportowa w państwie czeskim.
Dziś w osadzie nie ma już szkoły. Dzieci muszą dojeżdżać do Kořenova. Jednak budynek szkółki nadal, mimo sędziwego jak na drewnianą konstrukcję (wybudowany w 1889 r.) pełni funkcje edukacyjne i kulturalne. Mieści się tam Muzeum Gór Izerskich założone przez Czeskie Towarzystwo Ochrony Przyrody z Jablonca. Każdego roku placówkę odwiedza ok. 3 tys. turystów, co świadczy o sporej popularności.

W 1995 r. Jizerkę ustanowiono rezerwatem architektury wiejskiej.

Potok Jizerka wypływa z Rašeliniště Jizerky - chronionych torfowisk górskich (fot. A. Lipin)

Dawna piła drzewna napędzana kołem wodnym (fot. A. Lipin)


 

Opodal osady rozciąga się ścisły rezerwat przyrody "Rašeliniště Jizerky" obejmujący, podobnie jak sąsiedni "Rašeliniště Jizery" i po polskiej stronie "Torfowiska Doliny Izery", najcenniejsze okazy przyrodnicze górnego biegu Izery i jej źródliska.
Jizerka stanowi niezwykle często odwiedzany cel wędrówek pieszych, rowerowych i narciarskich. Mimo górskiego położenia łatwo ją odwiedzić - z Orla przez mostek na Izerze, bądź szosą z pobliskiego Kořenova lub Frýdlantu (poprzez Smědavę).

Nad osadą dominuje góra Bukovec - 1005 m n.p.m. (fot. A. Lipin)

Jizerka słynie również z Gnojnej Chaty (Misthaus). Zamieszkiwał ją niejaki Gustav Ginzel - Niemiec sudecki. Urodził się 28 lutego 1931 r. w Libercu. Człowiek gór z krwi i kości! Pan Gustav podróżował po całym świecie, zewsząd przywożąc rozmaite pamiątki. Gromadził je w swej Gnojnej Chacie - prywatnym "schronisku", gdzie każdy wędrowiec znalazł nocleg. W domu zawsze było wielu gości. Podczas słynnego Sylwestra w namiotach wokół Gnojnej Chaty Pan Gustav gościł ponad 300 osób!
Niestety 28 sierpnia 1995 r. podczas pobytu G.Ginzela w Australii, Gnojna Chata spłonęła wraz z całą bogatą kolekcją. Choć dom odbudowano dzięki przyjaciołom - Hnojovy dům już nigdy nie odzyskał dawnego uroku.
W 2000 roku Gustav Ginzel ze względów zdrowotnych wyprowadził się z Nowej Gnojnej Chaty w Jizerce. Zaniechał podróży i przeniósł się do siostry w Niemczech. Tam też zmarł 28 listopada 2008 r.

Arkadiusz Lipin

 

Panoramy Jizerki

Panorama Jizerki spod Bukovca

Widok z drogi spod Bukovca

Panorama Jizerki z Jarzębinowej Alei

Widok z Jarzębinowej Alei

 
 
 

Tagi: · schronisko · trasy rowerowe · przejście graniczne

Linki: · Hnojny dům - Gnojna Chata - Misthaus · Hojerův dům i Krzyż Männicha · www.izerska.pl/Jizerka_g,7,r,47.html

 
ExpresMenu
 

Zobacz więcej

 
 

© Góry Izerskie 2006-2017

http://www.goryizerskie.pl

newsletter kontakt redakcja prywatność archiwum spis treści facebook partnerzy też warto

 

 

 

Polecane: regały magazynowe plomby gwarancyjne montaż haków holowniczych sprzątanie Wrocław