Zobacz także
Siehe auch
Czytaj również
Polecane
2007-11-08
Huta (Szklarska Poręba)
Pierwsza huta szkła powstała w XIVw. w Starej Wsi czyli dzisiejszej Szklarskiej Porębie Dolnej najstarszym osiedlu nad Szklarskim Potokiem. Prawdopodobnie była to najstarsza huta w Sudetach
Wokół huty powstała osada, w której zamieszkali nie tylko hutnicy, ale też drwale i kurzacy wypalający węgiel drzewny potrzebny do wytopu potażu. Zapewne z czasem wybudowano karczmę i na leśnych porębach powstały gospodarstwa rolne.
Hut takich powstało kilka lub więcej. Ponieważ po wytrzebieniu lasu brakowało surowca - huty przenoszono coraz wyżej w góry z biegiem Kamiennej. Bardziej się opłacało przenieść huty niż transportować drewno i kwarc w dół rzeki. Huty z tego powodu nazywano wędrującymi.
W tychże hutach wytapiano tzw. szkło leśne (vitrium silvestre) lub górskie (vitrum montanum). Niezbyt przeźroczyste, zanieczyszczone popiołem, z licznymi pęcherzykami powietrza oraz lekko zielonym zabarwieniu, stąd powszechna nazwa "szkło zielone" lub "dymne".
W 1557r. nad Czeską Strugą powstała kolejna huta. Założył ją przybyły podobno z sąsiednich Czech mistrz szklarski Jan Bedřicha (Hans Friedrich). Był to początek nowoczesnego szklarnictwa na tych terenach. Huta jako pierwsza na Śląsku zaczęła produkować delikatne kryształowe wyroby.
W 1617 r. przybył z terenu sąsiednich Czech Wolfgang Preussler. Wybudował w Białej Dolinie pierwszą nowoczesną hutę szkła która była przełomem w produkcji szklarskiej nie tylko w Szklarskiej Porębie ale i na Śląsku.
Za ów przywilej ród Preusslerów musiał jednak właścicielom ziem, Schaffgotschom, płacić - nie tylko gotówką, ale także... własnymi wyrobami.
Huta Karlstal lub Carlstal / Orle - budynek hutniczy to największy dom na fotografii.
W 1754 roku na Orlu uruchomiona została kolejna huta, gdzie produkowano piękne barwione szkła i m.in szkło millefiori.
Huta szkła "Józefina"
Kolejną hutę w rozpoczęto budować w 1841 roku na zlecenie właściciela Szklarskiej Poręby Ludwika Schaffgotscha w miejscu, które wzięło od niej nazwę - Hucie. Jej stopniowe powstawanie nadzorował ostatni z czeskiego rodu mistrzów szklarskich Preusslerów - Franciszek Pohl, kierujący samą hutą do 1882 roku.
Pierwsze wyroby zaczęły sie pojawiać w 1842 roku. Nazwa "Józefina" pochodzi od imienia żony Schaffgotscha. Produkowane były tutaj różne rodzaje szkła ołowiowego, szkło barwione na masie, lustra i szkła szlifowane. Kontynuowała świetne osiągnięcia huty Karlstal.
Huta Józefina / Julia w 2006r.
Wyroby szybko zyskały światową renomę, o czym świadczą liczne pozytywne recenzje. Zasłynęły na świecie, szczególnie na londyńskiej wystawie przemysłowej z 1851r., gdzie korespondent "The Times" pisał:
Najlepsze i najbardziej interesujące szkła kolorowe z Niemiec to szkła hrabiego Schaffgotscha z Prus. Niektóre z wystawianych eksponatów huty Schaffgotscha są w tym rodzaju produkcji najdoskonalsze na całej wystawie.
Wyroby powstające w "Józefinie" opisywane były jako "cudne malowidła, bardziej miękkie i bardziej naturalne niż malowidła na porcelanie". Dalsze lata przyniosły tylko kolejne sukcesy, m.in. na międzynarodowych wystawach w Paryżu i Wiedniu. Lata 20. XX wieku przyniosły do "Józefiny" nowe prądy we wzornictwie. Huta zasłynęła z kompletów do deserów, win, likierów i wódek w stylu artdeco. Większość wyrobów charakteryzowała się delikatnym wzornictwem nawiązującym do motywów przyrodniczych. Dziś wyroby stworzone w "Józefinie" oglądać można w muzeach całej Europy, a także we Wrocławiu i Jeleniej Górze.
Po 2. wojnie światowej huta nie przestaje działać. To tutaj powstały w latach 1953-1955 żyrandole i kinkiety, które zawisły pod sufitami Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Od 1956 roku hutę znacjonalizowano, a jej nazwę zmieniono na "Julię" z uwagi na przegrany proces z dotychczasowymi właścicielami. Stara "Józefina" została przeniesiona do Hamburga. W Polsce tymczasem nadal, aż do momentu wstrzymania produkcji w latach 90. szklane cuda tworzyli znamienici artyści - szklarze, tacy jak H.Tomaszewski czy małżeństwo Reginy i Aleksandra Puchałów.
Dziś tradycje hutnicze podtrzymywane są w prywatnej "Hucie Leśnej". przy ul. Kołłątaja 2 (tel. 0 757 172 303). Jest to mała, prywatna huta szkła, gdzie odbywają się pokazy ręcznej produkcji szkła użytkowego i ozdobnego. Przy hucie funkcjonuje wzorcownia i sklepik.
Antonina Małowiecka, Arkadiusz Lipin
Warto wiedzieć
2010-06-25
Izerska Baza Turystyczna »
Szukasz najlepszego miejsca na wczasy w górach?
Pokoje gościnne, kwatery prywatne, noclegi w górach, apartamenty i hotele w górach, agroturystyka...
IZERSKA BAZA TURYSTYCZNA! - dziesiątki ofert na dużą i małą kieszeń, dla każdego turysty!
Sam zobacz
2010-06-01
Osada Jeździecka BATA »
Przedwojenny, kamienno-ceglany dom, stajnia i zabudowania gospodarcze położone są na wysokości 760 m n.p.m. u podnóża południowych zboczy Gór Izerskich, skąd rozpościera się malowniczy widok na panoramę zachodnich Karkonoszy