Muzyka upamiętnia. Majowe DNI MESSIAENA 2026

DNI MESSIAENA 2026 – 1-3 maja Zgorzelec/Görlitz

Görlitz i Zgorzelec są ściśle związane z historią byłego obozu jenieckiego Stalag VIII A. W latach 1939-45 przetrzymywano w nim ponad 120 tys. żołnierzy różnych narodowości. Około 12 000 tego uwięzienia nie przeżyło. Pośród więźniów był francuski kompozytor Olivier Messiaen (1908-92). W niewoli, zimą '40/41 skomponował Quatuor pour la fin du Temps (pol. Kwartet na koniec czasu). Muzyczne dzieło zostało po raz pierwszy wykonane w jednym z baraków obozu 15 stycznia '41.
Od kilkunastu lat Dni Messiaena przypominają o tym historycznym fakcie i miejscu łącząc muzykę z bolesną przeszłością. Transgraniczny festiwalu nie koncentruje się jedynie na na postaci i twórczość Oliviera Messiaena, ale również doświadczeniach ludzi internowanych w obozie oraz stara się wykrzesać z mocy muzyki i sztuki nadzieję na przyszłość.

Kultura pamięci i działalność edukacyjna

Organizatorem Dni Messiaena jest stowarzyszenie Meetingpoint Memory Messiaen e.V. z siedzibą w Görlitz. Zajmuje się badaniem historii Stalag VIII A i prowadzi międzynarodową działalność edukacyjną wśród młodzieży. Warsztaty i programy edukacyjne łączą szczególnie młodych ludzi z Polski, Niemiec i innych państw Europy, umożliwiając im refleksję nad historią, kulturą pamięci i muzyką.
MMM organizuje również koncerty, wykłady, wystawy i badania dotyczące historii obozu oraz licznych miejsc pracy przymusowej na terenie Görlitz. Dni Messiaena są jednym z najważniejszych i najbardziej ambitnych przedsięwzięć kulturalnych tej działalności.
"Festiwal wyróżnia się połączeniem historii, sztuki i muzyki oraz współpracą artystów i instytucji z różnych krajów", podkreśla kierowniczka projektu Klaudyna Michalska-Tomyślak.

Dni Messiaena '25 (fot. Rafael Sampedro, źródło: MMM e.V.)

Majowy program

Dni Messiaena rozpoczęły się 15 stycznia 2026 roku tradycyjnym wykonaniem Kwartetu na koniec czasu w rocznicę premiery. Będą kontynuowane od 1 do 3 maja 2026 roku w Görlitz i Zgorzelcu. Program obejmuje wydarzenia łączące muzykę, edukację historyczną i wymianę międzynarodową.

1 maja

Wystawa pop-up i koncert inauguracyjny

W centrum Görlitz (Untermarkt) powstanie wystawa pop-up, która przybliży mieszkańcom pogranicza założenia festiwalu i kontekst historyczny Miejsca Pamięci. Wydarzeniu będzie towarzyszył występ wokalistów z EuropaChorAkademie. Wieczorem w byłym obozie jenieckim Stalag VIII A Görlitz odbędzie się koncert Live-Act w którym muzycy z Ensemble Écoute z Paryża wraz z młodymi instrumentalistami z Polski, Niemiec i Francji wykonają utwory powstałe w ramach międzynarodowej współpracy.

2 maja

Historia, wymiana doświadczeń i koncert kameralny

Na terenie Miejsca Pamięci Stalag VIII A historyk dr Johannes Bent i muzykolożka dr Katarzyna Bartos oprowadzą uczestników po historycznym miejscu i przedstawią warunki pobytu Messiaena w obozie oraz kontekst powstania jego słynnego kwartetu.
W Zgorzelcu zaś odbędzie się panel dyskusyjny z udziałem światowej sławy kompozytorki i uczennicy Messiaena, prof. Grażyny Pstrokońskiej-Nawratil, dr. hab. Adama Porębskiego oraz dr. Katarzyny Bartos, poświęcony muzyce współczesnej, pracy kompozytorów współczesnych oraz wspomnieniom dotyczących pracy z mistrzem. Wieczorem odbędzie się wokalno-instrumentalny koncert kameralny będący owocem współpracy Meetingpoint Memory Messiaen, EuropaChorAkademie oraz Ensemble Écoute.

3 maja

Historia regionu i koncert finałowy

Dzień rozpocznie wycieczka rowerowa z Alexandrą Grochowski, kierowniczką stowarzyszenia Meetingpoint Memory Messiaen e.V. do miejsc pracy przymusowej w Görlitz, ukazując, jak historia niemieckiego miasta jest obecna w jego przestrzeni miejskiej.
Następnie dr Johannes Bent w Muzeum Śląskim w Görlitz przedstawi wyniki bieżących badań nad Stalag VIII A i zaprezentuje "Citizen-Science" – program pomocy dokumentowania historii potomkom byłych jeńców.
Finał Dni Messiaena stanowi koncert ,em>Displaced Persons” zespołu Sinfonietta Dresden w Kulturforum Görlitzer Synagoge, poświęcony kompozytorom, których życie i twórczość zostały ukształtowane przez wojnę i wysiedlenia.

Dni Messiaena '25 (fot. Rafael Sampedro, źródło: MMM e.V.)

Bilety i informacje praktyczne

Bilety na wszystkie wydarzenia oraz karnety festiwalowe dostępne są na stronie Dni Messiaena oraz w punktach stacjonarnych: Görlitz Tourismusinformation (Obermarkt 32) i biuro organizatora (Demianiplatz 40). Tam też dostępna jest broszura festiwalowa dostępna w języku polskim i niemieckim zawierająca dodatkowe informacje o wydarzeniach i kontekście historycznym.

Dni Messiaena '25 (fot. Rafael Sampedro, źródło: MMM e.V.)

Wsparcie finansowe i partnerzy

Dni Messiaena 2026 są finansowane przez:

• Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej
• Kulturstiftung des Freistaates Sachsen
• Stiftung der Sparkasse Oberlausitz-Niederschlesien
• Miasto Görlitz
• Miasto Zgorzelec

Projekt jest też dofinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Funduszu Małych Projektów Polska-Saksonia 2021-27 oraz budżetu państwa.