Z Pobiednej wyruszy korowód na Smrk śladami Adolfa Traugotta von Gersdorfa, by uczcić Dobrego Pana i jesienne zrównanie dnia z nocą

Nocna wyprawa na Smrk śladami Adolfa Traugotta von Gersdorfa, 21 września 2025 r.

Plan jest prosty: wyruszyć w środku nocy spod pałacu w Pobiednej w kierunku wierzchołka Smrka, aby nad ranem zobaczyć wschód Porannej Gwiazdy. Po co? Ot, tak dla zabawy, w imię historii, upowszechnienia wiedzy przyrodniczej, astronomicznej i geologicznej — zainteresowań Adolfa Traugotta von Gersdorfa, a przede wszystkim — ku chwale Gór Izerskich.

Na pomysł wpadł Rafał Wróblewski — prezes zarządu Izerskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej. Niedawno zawiązana organizacja promująca turystykę izerską była organizatorem czerwcowego festiwalu ASKIBURGION. Niemal z niczego, spontanicznie skrzyknięty tydzień wydarzeń okazał się rozbudowanym wydarzeniem kulturalno-społeczno-artystyczno-turystycznym. Wystawy, spotkania autorskie i koncerty i inne działania przez całe minione lato pokazały jak wiele można zrobić wspólnie wyzwalając energię miejscowych przedsiębiorców, liderów lokalnych i aktywnych mieszkańców.

Dlaczego A. T. Gersdorf?

To nietuzinkowa postać. Nie ma tutaj miejsca by wyświetlić całą jego biografię. Zresztą nie czuję się do tego powołany. Prędzej mógłby to zrobić Marcin Wawrzyńczak — wydawca i tłumacz, który dokonał ostatnio transkrypcji i przekładu dzienników szlachcica-naukowca i stał się propagatorem wiedzy o tej postaci. Niemniej trzeba nadmienić, że Gersdorf był wyjątkowym człowiekiem. Górnołużyczanin na wskroś, feudał (z tytułem wolnego pana, niem. freiherr, czyli barona), był synem swej epoki — oświeceniowcem z krwi i kości. Współzałożyciel Górnołużyckiego Towarzystwa Naukowego zajmował się wszystkimi znanymi podówczas naukami przyrodniczymi: mineralogią, geografią, meteorologią, a przede wszystkim — astronomią. Fascynowała go elektryczność, światło i czas. Jest jedną z niewielu postaci urodzonych i żyjących na Górnych Łużycach, mieszkających zarazem w izerskiej krainie, która może łączyć epoki i żywioły: niemiecki z polskim. Świetnie nadaje się na lokalny symbol pojednania.

Spacer nie jest pierwszą, ani jedyną próbą przypominania o tej postaci. Lokalni działacze kulturalni i turystyczni niejedno zrobili by wiedza o A. T. Gersdorfie dotarła do polskich gospodarzy tej części Górnych Łużyc. Gra terenowa w Świeradowie, obelisk w Pobiednej przed pałacem Gesdorfów, odnowiony nagrobek na cmentarzu, koncepcje odbudowy i zagospodarowania wieży obserwacyjnej barona, czy też wspomniana praca M. Wawrzyńczaka — co jakiś czas pojawiają się pożyteczne inicjatywy, którym Adolf Traugott von Gersdorf patronuje.

Wycieczka górska na Smrk będzie kolejnym takim działaniem. Termin jest nieprzypadkowy. To weekend najbliższy astronomicznemu zjawisku jesiennego zrównania dnia z nocą, kiedy to Słońce (pozornie) zawiśnie na Równikiem w swej wędrówce nad południową półkulę. Dlatego 21 września br. wyruszymy pod wodzą Bartosza Kijewskiego — przewodnika sudeckiego na Srmk, by oglądać z wierzchołka góry wschód Słońca. Taką wędrówkę baron odbył 15 września 1802 roku. Dzięki znakomitym publikacjom „Podróż z Turyngii w śląskie Góry Olbrzymie” oraz „Smrek – monografia historyczna” pod redakcją M. Wawrzyńczaka z oficyny wydawniczej Wielka Izera, znamy dokładną trasę eskapady. Miejmy nadzieję, że uda się ją powtórzyć jak najwierniej.

Harmonogram wycieczki:

• godz. 1⁴⁰ spotkanie chętnych przy obelisku upamiętniającym A. T. Gersdorfa w Pobiednej, przed pałacem, nieopodal przystanku autobusowego.
• godz. 1⁵⁵ start o tej samej godzinie, co baron przed dwoma stuleciami
• godz. 4⁵⁰ planowane dotarcie na wierzchołek Smrka, by podziwiać przedostatni letni wschód Słońca

Jeśli aura będzie łaskawa — będziemy cieszyć oczy izerskim ciemnym niebem.

Podziwianie wschodu naszej życiodajnej Gwiazdy zakończymy wymarszem na sąsiednią górę — Stóg, gdzie zjemy śniadanie, a stamtąd zejdziemy lub zjedziemy (chętni, za indywidualnie poniesioną opłatą) koleją gondolową do Świeradowa-Zdroju.

Wydarzenie jest bezpłatne, lecz ilość miejsc — ograniczona, dlatego obowiązują zgłoszenia poprzez e-mail na adres ilot@ilot.org.pl.

Wydarzenie realizowane jest w ramach projektu Kosmiczny Dolny Śląsk dofinansowanego ze środków Województwa Dolnośląskiego.