ciasteczkaWażne: Pozostawiamy ciasteczka. Przeglądając nasz serwis AKCEPTUJESZ naszą politykę prywatnościOK, schowaj.

 

Magazyn Turystyczno-Krajoznawczy GÓRY IZERSKIE

GÓRY IZERSKIE na wyciągnięcie ręki

Atrakcje Wieże widokowe    Wędrówki Rower Narty Na wózku Bezpiecznie Bliżej gór Las Historia Legendy


 

• start  » Atrakcje  » Przerwana zapora

 
 

Napisany: 2010-09-16

Przerwana zapora


Kopa błędów

Zapora na Białej Desnie w liczbach
Rozpoczęcie budowy: 17 października 1912 r.
Data komisyjnego odbioru: 18 listopada 1915 r.
Data katastrofy: 18 września 1916 r.
Długość tamy w koronie: 172,8 m
Szerokość tamy w koronie: 5,2 m
Szerokość podstawy tamy: 54 m
Położenie korony zapory: 820,5 m n.p.m.
Położenie dna zbiornika: 806,34 n.p.m.
Położenie maksymalnego poziomu wody: 818,90 m n.p.m.
Maksymalna pojemność zbiornika: 400 000 m3
Objętość zbiornika podczas katastrofy: 260 000 m3
Koszt budowy: 484 000 koron

Tablica nr 10 na szlaku POZNAJ ALBRECHTICE W GÓRACH IZERSKICH. Prezentuje przekrój wzdłużny i poprzeczny zapory wodnej na Białej Desnie (fot. A. Lipin)

Po wieloletnich badaniach i sądowych dochodzeniach eksperci orzekli, że zapora i tak trwała za długo. Jej wadliwy projekt oraz niefrasobliwe wykonanie musiały doprowadzić do katastrofy. Tylko "sprzyjającym" warunkom atmosferycznym zawdzięczała swe istnienie aż rok. Choć lepiej zapewne dla wszystkich byłoby, gdyby runęła już podczas próbnego napełniania jesienią 1915 r.
Ekspertyzy wykazały, że kąt nachylenia czoła korpusu tamy był za mały. Zagęszczanie ziemi, z której była zbudowana - za słabe. Posadowienie sztolni odpływowej, jej wlot i wylot, a także umiejscowienie komory zaworowej - zupełnie niewłaściwe. Samo posadowienie zapory, nie na skale, ale na osadach - skandalicznie niefrasobliwe. Podstawa zapory za wąska, a objętość korpusu za mała w stosunku już do 50-letniej wody (jak więc mogła wyrzymać wodę 100-letnią czy 100-letnią?). To tylko główne mantakmenty, których doliczono się znacznie więcej w tej nieszczęsnej budowli.

Plan sytuacyjny przedstawiający zaporę oraz piętrzony przez nią zbiornik (oprac. A. Lipin, na podst. MAPY.cz)


Zaporę zaprojektowano z korpusem sypanym ubijaną ziemią. To odróżniało ją od innych izerskich zapór, budowanych jako ciężkie zapory grawitacyjne z łamanego kamienia typu Intzego. Posiadała pojedynczą, denną sztolnię upustową (zapory Intego na ogół dwie), zabezpieczoną przed osiadaniem betonową kratownicą. Ułożony w niej stalowy rurociąg o średnicy 800 mm regulowany był 2 zaworami zasuwowymi, zainstalowanymi, po stronie nawodnej - w wieży zasuwowej oraz w komorze zasuwowej - po stronie napowietrznej. Dwa przelewy zlokalizowano na przeciwległych krańcach korpusu zapory. Zachodni koronowy, z kaskadą przelewową odprowadzał wodę do rzeki poniżej zapory. Zaś przelew wschodni, z progiem 40 cm poniżej przelewu koronowego, odprowadzał nadmiarowe stany wody do sztolni łącznikowej o długości 1015 m do dopływu zapory Souš na rzece Černá Desná.

Zapora i wyrwa w niej oraz wieża zaworowa widziana z zachodu (fot. A. Lipin)

Obelisk upamiętniający dawne schronisko turystyczne Krömerbaude (fot. A. Lipin)


Sztolnia przelewowa od lat 70. XX w. przy niskich stanach doprowadza wodę z Desny do dopływu soušskiego zbiornika. To rezerwuar zaopatrujący w wodę pitną aglomerację liberecko-jablonecką. Powstał w tym samym czasie co zapora deseńska, lecz wg innego projektu, wykonany przez inną firmę. Ponieważ sztolnia jest kilkanaście metrów powyżej koryta Bílej Desny, woda doprowadzana jest do niej rurociągiem z usytuowanego ok. 550 m w górę rzeki jazu. Zbudowano go w latach 1971-73 podczas renowacji sztolni. Ponowny jej remont podjęto w sieprniu 2015 r.
Sztolnia jest siedliskiem nietoperzów: nocek rudy (Myotis daubentonii), nocek duży (Myotis myotis), nocek wąsatek (Myotis mystacinus), gacek brunatny (Plecotus auritus), mroczek pozłocisty (Eptesicus nilssoni), nocek Natterera (Myotis nattereri), nocek Brandta (Myotis brandtii), mopek (Barbastella barbastellus), mroczek posrebrzany (Vespertilio murinus), nocek Bechsteina (Myotis bechsteini), nocek łydkowłosy (Myotis dasycneme). Wiele z nich zimuje tu przez długie lata. Pewien osobnik nocek Brandta za dom obierał sztolnię aż przez 29 lat.

Opodal wschodniego przelewu, na fundamentach ustawiono obelisk upamiętniający dawne schronisko turystyczne Krömerova bouda. Zbudowano je po katastrofie w 1917 r., kiedy to ruiny zapory przyciągały liczne pielgrzymki. Schronisko spłonęło po 1945 r. Tuż obok w 2015 r. zbudowano nowoczesny, przytulny schron dla turystów.

Pocztówka z Krömerbaude (1929 r.)


 
 
 
 

Tagi: · zapora wodna · zbiornik wodny · ruiny

Linki: · Deseński potop · Drapieżna woda - izerska powódź 2010 · Kraina d(r)eszczowców i rakiet... śniegowych · www.jizerky.eu · www.liberec.pl/Zapora_wodna_Starý_Harcov_g,10,a,38.html

 
ExpresMenu
 

Zobacz więcej

 
 

© Góry Izerskie 2006-2017

http://www.goryizerskie.pl

newsletter kontakt redakcja prywatność archiwum spis treści facebook partnerzy też warto

 

 

 

Polecane: plomby gwarancyjne montaż haków holowniczych regały magazynowe sprzątanie Wrocław