Zobacz także
Siehe auch
Czytaj również
Polecane
2007-12-05
Kopaniec
Interesująca i bogata w historię wieś rozciągająca się na wys. 470-620m n.p.m. od płn. stoku Koziej Szyi w Grzebiecie Kamienieckim do Wzgórza Popiel
Widok Kopańca z drogi, nad wsią góruje Popiel
Po raz pierwszy o wsi Borau wspomina dokument sprzedaży lasów, sygnowany przez ks. Henryka Jaworskiego w 1343r.
Osada związana była z poszukiwaniami w tych okolicach złota i drogich kamieni. Być może założyli ją Walonowie, a być może była jeszcze starsza. Ślady w okolicy sugerują, iż mogli osiedlić się w okolicy Celtowie. Babia Przełęcz z Placem Czarownic, kamienne wały, czy znajdujące się w oddalonym o kilka kilometrów Czarnym Wądole Wolframowe Źródło oraz Pogańska Kaplica, tradycja wiąże z przedchrześcijańskimi kultami.
Na przełomie średniowiecza i epoki nowożytnej, w dobie intensywnej działalności górniczej Kopaniec był ważnym ośrodkiem wydobywczym.
Kiedy na przestrzeni XVII-XVIII stulecia górnictwo wygasało, rozwijało się rolnictwo.
Właścicielami Kopańca byli Schaffgotschowie prowadzący liberalną politykę wobec religijnych uchodźców i osadników. Wieś rosła, powoli lecz systematycznie się bogaciła, nie będąc doświadczana przez zarazy, najazdy i grabieże - nawet podczas najgorszych zawieruch wojennych. Kopaniec chroniły gęste lasy i góry.
Malowniczo położona wieś na stoku Koziej Szyi była bezpieczna
W XVIIIw. wieś osiągnęła szczyt rozwoju. Poza kościołami obu wyznań, dla katolików i protestantów, pracowały dwa młyny i folusz, prosperował folwark, nauczano w dwóch szkołach (wieś jest rozciągnięta i była ludna). Jak na całym Śląsku i w sąsiednich Łużycach, zaczęło rozwijać się tkactwo. Z tego okresu dotrwało do dziś wiele przysłupowych chałup, charakterystycznych dla warsztatów tkackich. O zamożności ludności świadczą barokowe epitafia nagrobne wmurowane w ściany kościoła katolickiego.
Ruiny opuszczonego domu w górnej części Kopańca
Wieś zmieniała charakter. Ludność porzucała rolnictwo - ciężki kawałek chleba na nieurodzajnych górskich glebach - na rzecz rzemiosła i handlu.
Od XIXw. działały domy handlowe, warsztat produkujący zegary słoneczne na wieże kościelne, założono szkołę haftu i koronczarstwa wytwarzającą między innymi artystyczne koronki brukselskie i brabanckie. Kopaniec się rozrastał i założono kolonię nazwaną Rambergiem.
Kościół pw. św.Antoniego Padewskiego w Kopańcu
Z końcem XIXw. przemiany społeczne znów wpłynęły na zmianę charakteru Kopańca. Kiedy w Cesarstwie Niemieckim coraz bardziej doceniano wiejski wypoczynek i turystykę we wsi (ok. 1890r.) pojawili się pierwsi letnicy. Przypomniano sobie o radoczynnym źródle, dzięki czemu Kopaniec stał się malutkim uzdrowiskiem.
W 1907r. założono pierwszą organizację turystyczną, wspomagającą rozwój wsi w tym kierunku, co doprowadziło do rozkwitu turystyki w całej okolicy. Prosperity - aż do końca 2. wojny św. - nie przerwał nawet kataklizm jaki dwukrotnie latem 1927r. nawiedził Kopaniec, w postaci gwałtownych burz i ulew, niszczących infrastrukturę i wiele domostw.
Po 1945r. roku ludność niemiecka została zastąpiona przez ludność polską, głównie z Kresów Wschodnich, która nie była zainteresowana utrzymaniem obiektów turystycznych, ani kościoła ewangelickiego, ani nawet pałacyku barokowego. Niemiecki Seifershau stał się na krótko Zalesiem, by w 1946r otrzymać nazwę Kopaniec, który na długie lata znów stał się wsią rolniczą.
Bogato zdobione barokowe epitafium
Dopiero po odzyskaniu wolności, w nowych czasach na przełomie wieków XX i XXIw. wracają do wsi turyści i wczasowicze, rozwija się agroturystyka, a dorastające młode pokolenie nabywa więzi z miejscem w którym żyją.
W Kopańcu najcenniejszymi zabytkami architektonicznymi były pałacyk i kościoły.
Kościół ewangelicki i zabytkowa plebania, zdewastowane po 1945r. zostały rozebrane w 1976r.
Natomiast parafialny kościół katolicki św.Antoniego Padewskiego zbudowany na początku XVIw. (na miejscu poprzedniego w 1399r.), ma się bardzo dobrze. Zapewne również dzięki rozbudowie z 1777r. oraz remontowi z 1888r.
Murowany, jednonawowy skromnie zdobiony, z barokowym wnętrzem wśród którego na uwagę zasługują: drewniany polichromowany ołtarz, prospekt organowy oraz kamienna chrzcielnica z XVIII/XIXw., a także dwa krzyże drewniane z XVIIIw. Całości dopełniają rokokowe obrazy stacji Drogi Krzyżowej z XVIIIw. i ambona z XIXw. Prezbiterium sklepione gwiaździście.
Kaplica rodziny Braunów
Spacerując wokół, warto zerknąć na wmurowane barokowe epitafia, kryptę rodziny Reinh Seifert oraz jeszcze zajrzeć do barokowej kaplicy-grobowca (1769r.) rodziny Braunów na cmentarzu przykościelnym.
W 1922r. przed kościołem wystawiono pomnik kopanieckim żołnierzom poległym w I wojnie światowej.
Około 1730r. Schaffgotschowie na obrzeżu wsi wybudowali pałacyk, otoczony niezwykle malowniczym parkiem na zboczu Wiśniowej. Był typową dla owego okresu "perełką izerską". Dwukondygnacyjny, dekorowany skromnymi elewacjami, podparty kolebkowymi sklepieniami ulegał wielu przebudowom, m.in w XIXw. Niestety, od 1945r stał opuszczony popadając w całkowitą ruinę, aż ostatecznie rozebrano go w latach 70. XXw.
Arkadiusz Lipin
Tagi: · szlaki rowerowe · narty biegowe · widok
Warto wiedzieć
2010-06-25
Izerska Baza Turystyczna »
Szukasz najlepszego miejsca na wczasy w górach?
Pokoje gościnne, kwatery prywatne, noclegi w górach, apartamenty i hotele w górach, agroturystyka...
IZERSKA BAZA TURYSTYCZNA! - dziesiątki ofert na dużą i małą kieszeń, dla każdego turysty!
Sam zobacz
2010-06-01
Osada Jeździecka BATA »
Przedwojenny, kamienno-ceglany dom, stajnia i zabudowania gospodarcze położone są na wysokości 760 m n.p.m. u podnóża południowych zboczy Gór Izerskich, skąd rozpościera się malowniczy widok na panoramę zachodnich Karkonoszy